Mũi khoan kim cương (diamond core bit) là công cụ cắt hình trụ rỗng, được chế tạo từ thép hợp kim với các hạt kim cương tổng hợp (synthetic diamond) gắn kết vào các đoạn cắt (segment) tại đầu mũi. Khi quay, các hạt kim cương mài dần vào bê tông, tạo lỗ tròn chính xác mà không gây chấn động mạnh.
Đây là loại thiết bị tiêu hao quan trọng nhất trong khoan cắt bê tông, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chi phí thi công.
Phân Loại Mũi Khoan Kim Cương
Phân Loại Theo Phương Pháp Khoan
- Mũi khoan ướt (Wet core bit): Yêu cầu nước làm mát liên tục. Tuổi thọ cao hơn, lỗ khoan sạch hơn. Phù hợp với đại đa số công trình bê tông.
- Mũi khoan khô (Dry core bit): Không cần nước, có rãnh xả nhiệt trên thân mũi. Tiện dụng ở nơi không có nguồn nước nhưng tuổi thọ ngắn hơn, không phù hợp khoan liên tục.
Phân Loại Theo Độ Cứng Của Bê Tông
| Loại Mũi | Phù Hợp Với | Đặc Điểm Segment |
|---|---|---|
| Segment mềm (Soft bond) | Bê tông cứng B30 trở lên | Hạt kim cương mài ra nhanh, luôn sắc |
| Segment trung bình (Medium bond) | Bê tông B20–B30 | Cân bằng tốc độ cắt và tuổi thọ |
| Segment cứng (Hard bond) | Bê tông mềm, gạch, đá tự nhiên | Hạt kim cương mài chậm, bền hơn |
Phân Loại Theo Đường Kính
Mũi khoan có đường kính từ 20mm đến 600mm, trong đó các cỡ phổ biến tại công trường là:
- 50–80mm: khoan lỗ cho ống nước, cáp điện
- 100–150mm: khoan lỗ cho ống kỹ thuật, điều hòa không khí
- 200–300mm: khoan lỗ hố ga, lỗ thông gió lớn
- Trên 300mm: thi công chuyên dụng, thường dùng cho hố thang máy hoặc cột chịu lực
Cách Chọn Mũi Khoan Phù Hợp
Khi chọn mũi khoan, cần xem xét 4 yếu tố chính:
- Mác bê tông cần khoan: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Chọn sai độ cứng segment là nguyên nhân hàng đầu làm mũi khoan mòn nhanh hoặc bị kẹt.
- Có cốt thép hay không: Mũi khoan chuyên dụng cho bê tông cốt thép (reinforced concrete bit) có segment được pha kim loại để tăng khả năng cắt thép.
- Đường kính và độ sâu cần khoan: Đảm bảo mũi có chiều dài thân đủ để khoan xuyên hoàn toàn.
- Cổ lắp phù hợp với máy: Kiểm tra chuẩn kết nối – BSP, UNC 1/2" hay các chuẩn khác theo hãng máy.
Bảo Quản Mũi Khoan Để Dùng Bền
- Luôn dùng đủ nước làm mát: Thiếu nước là nguyên nhân số 1 làm hỏng mũi khoan – nhiệt độ cao làm chảy lớp gắn kết hạt kim cương.
- Không để mũi khoan chạy không tải quá lâu: Mũi khoan cần áp lực tiến vừa phải để hạt kim cương mài hiệu quả.
- Làm sắc lại segment định kỳ: Khi tốc độ khoan chậm đi rõ rệt, dùng gạch mềm (như gạch cát vàng) để chạy qua vài lần, giúp mài lộ các hạt kim cương mới.
- Bảo quản khô ráo: Sau khi dùng, lau sạch bùn bê tông, để nơi khô tránh oxy hóa cổ lắp thép.
- Kiểm tra segment trước mỗi ca: Segment bị nứt, mẻ hoặc bong ra cần thay mũi mới ngay để tránh tai nạn lao động.
Dấu Hiệu Mũi Khoan Cần Thay Mới
- Tốc độ khoan giảm hơn 50% so với ban đầu dù đã làm sắc lại
- Segment mòn xuống dưới 2mm chiều cao
- Xuất hiện tiếng rít bất thường khi khoan
- Lỗ khoan bị lệch tâm hoặc không đều